Betrouwbaarheid van Sensiplan®

Klik hier voor een tabel met betrouwbaarheden van verschillende methoden

De betrouwbaarheid van anticonceptiemethoden wordt uitgedrukt in de Pearl Index, het aantal zwangerschappen per jaar per 100 vrouwen. De Sensiplan® methode (oude naam: NFP-DAG) die wij onderwijzen, is ontwikkeld in Duitsland en getest gedurende vele cycli van honderden vrouwen. Deze methode geeft gemiddeld iets minder dan 2 zwangerschappen per 100 vrouwen per jaar.

Bij de Pearl Index maakt men onderscheid tussen de gemiddelde gebruikerszekerheid en de methodezekerheid: de betrouwbaarheid bij foutloos gebruik. Die laatste is voor NFP ongeveer gelijk aan die van de pil. Dat moet ook wel, want Sensiplan is ontwikkeld met de pil als "referentie".

Omdat "Natural Family Planning" (NFP) staat voor een zeer breed scala aan ouderwetse en moderne wetenschappelijke methoden, lopen cijfers over de betrouwbaarheid van "NFP" nogal uiteen. Je moet dus goed opletten over welke methode het gaat. Wie onze methode NFP-DAG een onbetrouwbare kalendermethode noemt, heeft belangrijke wetenschappelijke ontwikkelingen van de afgelopen dertig jaar gemist. Omdat de zeer algemene "parapluterm" NFP regelmatig tot misverstanden over de betrouwbaarheid van onze specifieke NFP-DAG methode leidde, is besloten om de nieuwe merknaam Sensiplan® te introduceren, die deze misverstanden uit de wereld helpt en daarnaast onze hoog-kwalitatieve methode een betere bescherming biedt.






Pearl Index

De betrouwbaarheid van anticonceptiemethoden wordt uitgedrukt in de Pearl Index (PI). Deze geeft het gemiddeld aantal zwangerschappen op 100 vrouwjaren. D.w.z.: bij een PI van 2 treedt er gemiddeld 1 zwangerschap op bij 50 vrouwjaren.

In recent onderzoek (Herrmann et al., 2007) werd voor NFP-DAG/Sensiplan een PI van 0,4 gevonden. Dat betekent dat er slechts 1 ongeplande zwangerschap per 250 vrouwjaren (preciezer: 3250 cycli; in het onderzoek van Herrmann neemt men 13 cycli per jaar) plaatsvindt bij paren die Sensiplan van een gecertificeerd consulent hebben geleerd en consequent blijven toepassen.

Hieronder volgt een vergelijking van Sensiplan met andere methoden (Pearl indices).

Methode
Perfect gebruik
In de praktijk
Sterilisatie man<0,10,1
Implantaat
0,05
0,05-0,3
Hormoonspiraal
0,1
0,2
LAM 0-4 mnd
< 0,1
0,3
Sterilisatie vrouw0,2-3
0,2-3
Nuva ring/ Evra-pleister
0,4-0,6
0,7
Koperspiraal
0,2-2
0,2-2
Sensiplan®
sympto-thermale methode
(temperatuur en cervixslijmobservatie)
0,42,3*
Combinatiepil (="de Pil")
0,1-0,5
0,5-10
Pessarium
1-63-16
FemCap
1
3,5
Fertility Care / Creighton Model
0,2-1,3
2,1-5,4**
LadyComp0,73,8 - 4,4 ***
Pessarium
1-63-16
LAM 5-6 mnd
1-3
3-16
Persona
66-8
Zelfstudie symptothermale methode****
0,7
7-16****
Condoom m/v
2-5
10-12
Ovulatiemethode Billings***** (cervixslijmobservatie)
1-33-35
Ogino-Knaus (kalendermethode)*****
3-5
6-47
Coïtus interruptus*****
1-412-38
Regelmatige geslachtsgemeenschap
zonder anticonceptiemethode
~ 85~ 85

* uit diverse prospectieve studies volgen voor perfect gebruik van Sensiplan de waarden 0,4-0,6 en voor gebruik in de praktijk 1,8-2,6, met een gemiddelde van 2,3. De resultaten 0,4 en 1,8 volgen uit de meest uitgebreide en best uitgevoerde studie (Frank-Herrmann, 2007). Deze studie is enkel uitgevoerd met vrouwen die de methode van een gecertificeerde consulent hebben geleerd. Aan andere studies doen ook mensen mee die de methode zelf uit de boeken hebben aangeleerd, zonder cursus. De Pearl Index uit onderzoeken met een deel "zelfstudie" deelnemers is hoger. Op dit moment loopt in Duitsland een onderzoek naar de effectiviteit bij zelfstudie van Sensiplan.

**  De betrouwbaarheid van Fertility Care in de praktijk is niet vergelijkbaar met de PI van andere methoden. De onderzoekers van Fertility Care gaan ervan uit dat vrouwen die zwanger worden door gemeenschap op dagen die ze zelf hadden aangegeven als vruchtbaar, ook daadwerkelijk zwanger wilden worden. Dergelijke zwangerschappen werden in de onderzoeken niet als ongepland geteld. Bij de meeste andere methoden worden zulke zwangerschappen wel als ongepland geteld, en tellen dus mee in de Pearl Index. Door deze rekenmethode komt de waarde van de Pearl Index bij Fertility Care/Creighton Model in verhouding een stuk lager uit.

*** LadyComp adverteert met een Pearl Index van 0,7. Deze waarde voor perfect gebruik (methodezekerheid) is een grove schatting, bepaald uit meetfouten van het apparaat (vals-negatieven; dagen waarop onvruchtbaarheid wordt aangegeven terwijl de gebruikster klinisch vruchtbaar is) in een klein aantal cycli. De producent van de LadyComp keert deze waarde ook onterecht om (en noemt het apparaat "99,3% betrouwbaar"). Een schatting voor de Pearl Index in de praktijk (gebruikerszekerheid) van 3,8-4,4 komt uit een ouder onderzoek uit 1997, uitgevoerd door een promovenda van prof dr G Freundl uit Duesseldorf. Deze cijfers zijn retrospectief bepaald uit een relatief kleine groep gebruiksters, en daarom niet voldoende betrouwbaar. Prof Freundl, die in folders van LadyComp wordt opgevoerd omdat hij het apparaat kennelijk twintig jaar geleden een mogelijke optie had genoemd, wijst (in 2010) elke verantwoordelijkheid voor deze betrouwbaarheidscijfers af, en schrijft dat hij vanwege de gebrekkige betrouwbaarheidscijfers een aantal vruchtbaarheidscomputers afraadt, omdat deze apparaten, waaronder de Ladycomp, zonder fatsoenlijk betrouwbaarheidsonderzoek op de markt worden gebracht.

**** in deze onderzoeken betreft het verschillende soorten symptothermale methoden (zoals Couple to Couple League, Serena, symptothermale methode van Rötzer, etc.). Bovendien bevatten deze cijfers ook studies uit ontwikkelingslanden, waar de anti-conceptie cultuur in het algemeen nogal verschilt van die in West-Europa. De oudere methoden hebben meestal een lagere methodezekerheid. Daarbij zijn de methoderegels meestal ingewikkelder dan die van Sensiplan, waardoor gebruiksters sneller fouten maken. Tenslotte leren vele gebruiksters deze methoden door zelfstudie aan. Dit alles heeft een negatief effect op de betrouwbaarheid.

***** de WHO geeft in haar betrouwbaarheidscijfers van 2009 voor "NFP" een Pearl Index 25, die veelal wordt overgenomen in de Nederlandse folders over betrouwbaarheid van anticonceptiemethoden. Dit cijfer voor de "NFP methoden" is een gemiddelde van àlle natuurlijke methoden, niet alleen verschillende symptothermale, maar ook verschillende kalendermethoden en single check methoden. Deze verwarring rond de term "NFP" heeft de NFP-DAG organisaties doen besluiten te kiezen voor een duidelijk onderscheiden merknaam: Sensiplan®.

Algemene opmerking: verschillende onderzoeken geven meestal (behoorlijk) verschillende resultaten. In bovenstaande tabel zijn de resultaten van verschillende studies gecombineerd. Bronnen: World Health Organisation (WHO, 2009), Stichting Anticonceptie Nederland (geen bronvermelding), Afdelingen gynaecologie Universiteiten Dusseldorf en Heidelberg (verschillende publicaties over NFP-DAG, nu Sensiplan).


Methode- en gebruikerszekerheid

Naast de methodezekerheid is er ook een gebruikerszekerheid. Alle methoden zijn gebaat bij een strikt naleven van de regels: een pil moet je innemen, een condoom omdoen enz. Zo moet bij NFP de methode ook correct worden gebruikt. Wie geen fouten maakt en zich aan de regels houdt zal een gebruikerszekerheid bereiken die de methodezekerheid benadert.

De praktijk wijst uit dat Sensiplan gebruikers die de Sensiplan-cursus van een gecertificeerde consulent hebben gevolgd en gemotiveerd zijn om de methode correct toe te passen, inderdaad deze hoge betrouwbaarheid halen. Tijdens de cursus wordt het echtpaar intensief begeleid door de NFP-consulent, die erop toeziet dat de cursisten alle details van de methode goed onder de knie krijgen, en die daarnaast aandacht besteedt aan persoonsgebonden cycluskenmerken van de vrouw.

Een cursist: "Een consulent die over je rug meekijkt, merkt zaken op die je na het bestuderen van het boekje zelf niet opvallen. Wij werkten al een tijd met het boekje, maar gebruikten toch de methode niet helemaal goed."

In het verleden viel onze organisatie op dat sommige vrouwen die de methode zelfstandig uit het boek hadden geleerd, pas ná een ongeplande zwangerschap een cursus kwamen volgen. Vandaar dat Sensiplan Nederland nu steeds het belang van de sensiplan-cursus benadrukt. Zelfstudie lijkt goedkoper (hoewel de mannelijke partner dan de kennis meestal nìet heeft), maar door de grotere kans op ongeplande zwangerschappen doet zelfstudie uiteindelijk afbreuk aan de tevredenheid van de gebruikers en het imago van natuurlijke methodes voor geboorteregeling.